การบูชา พระแม่คงคา พรนางผู้ยังความชุ่มชื่นแก่ผืนโลก

        พระแม่คงคา เป็นราชธิดาของพระทิมวัติและนางเมนกา ดังนั้น ตามฐานันดรศักดิ์แล้วจึงเป็นพี่สาวของพระแม่อุมา
        ตามเทวลักษณะพระคงคามีพระพักตร์เดียว สีกายดั่งสีน้ำไหล มี 4กร กรขวาทั้งสองทรงถือก้อน
ศิลา พระกรซ้ายทรงถือใบไม้ และหม้อน้ำ บาง แห่งนิยมเขียนเป็นเทวี มี 3 เศียร 6 กร พระวรกายและ
พระรัศมีโดยรอบเป็นสีขาว ถือพระคัมภีร์ ดอกบัว ฯลฯ ทรงพาหนะเป็นปลาใหญ่ บางแห่งทรงจระเข้ก็มี

      สืบมาแต่ครั้งโบราณ ชาวฮินดูทั้งหลายถือกันว่า แม่น้ำคงคา เป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ และได้เรียกกว่า
พระแม่คงคา ตามความเชื่อนั่น ว่ากันว่า ใครได้มีโอกาสได้อาบน้ำจากแม่น้ำสายนี้ ก็ย่อมสามารถชำระบาป ได้ตลอดแม่น้ำสายนี้ ทั้งสาย ตนที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์ เรียกว่า ประยาค
      ซึ่งมาจากต้นรากของภาษาบาลี ว่า  ปยาค  เพราะตรงนี้เป็นส่วนที่แม่น้ำยมุนา ไหลมาบรรจบกับ
แม่น้ำคงคา
      ขณะเดียวกันตรงนี้เองเชื่อกันอีกว่า แม่น้ำสรัสวดีไหลจากใต้ดินมาบรรจบกันเป็นแม่น้ำสามสายพอดี จึงเรียกบริเวณนี้ว่า ตริเวณี ส่วนคนไทยคุ้นเคยกับชื่อเรียกว่า  จุฬาตรีคูณ ด้วยความเป็นน้ำสายศักดิ์สิทธิ์ชาวฮินดูจึงนิยมตักน้ำจากแม่น้ำสายนี้ไว้ในโอ่งในบ้าน
     ซึ่งเวลาทรงน้ำเทวรูปนิยมใช้น้ำจากแม่น้ำสายนี้ร่วมพิธีด้วย
     ตามตำนานเล่าว่า พระคงคาสวรรค์นั้นไหลเวียนจากนิ้วหัวแม่เท้าของพระวิษณุ  เหตุที่พระคงคาต้อง
จำยอมไหลสู่โลกมนุษย์เพราะเหตุว่า ท้าวสัครราชกษัตริย์  ได้ประกอบพิธีอัญเชิญพระแม่คงคาสู่โลกมนุษย์ สืบต่อมาหลายรุ่น และถึงท้าวภคีรถจึงสำเร็จแต่ด้วยความแรงของพระคงคานั้น
     อาจทำให้โลกล่มสลายได้ในพริบตา พระศิวะจึงรองรับ พระแม่คงคา ด้วยพระเกศา ให้พระคงคาไหลเวียนอยู่ในระหว่างเกศาก่อนที่จะไหลมายังโลกมนุษย์

  เครื่องบวงสรวงบูชา

การจะบูชาพระแม่คงคาสามารถเตรียมเครื่องบูชา ดังนี้

   ผ้าแพรพรรณผืนน้อย  3 สี
   ข้าวตอก น้ำนม 
   ดอกไม้สีเหลือง  แก่หรือสีส้ม
   พวงมาลัยดาวเรือง
   ขนมหวาน 7 ชนิด
   ผลไม้ 5 ชนิด (ผลไม้รสหวานเท่านั้น)
   รูปปั้น พระแม่คงคา
 

  การขอพร

                การบวงสรวงบูชาพระแม่คงคา  มักจะบูชาขอพรดังต่อไปนี้

                ขอพรให้มีความฉลาดหลักแหลม มีปัญญาลึกซึ้ง

                ขอมีสงบสันติในครอบครัว ไม่มีเรื่องวุ่นวายเดือดร้อนขัดแย้งกับใคร ๆ

                ขอให้ได้รับความยุติธรรม ความเที่ยงธรรม ขอให้พ้นภัยจากความอยุติธรรม

                ขอพรให้พ้นพ้นจากภัยอันเป็นโทษจากการถูกใส่ความหรือได้รับโทษทัณฑ์ต่าง ๆ

                ขอให้พ้นจากศัตรูที่กำลังคิดปองร้าย

                ขอให้สามารถเก็บเงินออมเงินทองได้จนมั่งคั่งร่ำรวย